De komende tijd publiceren we op antroposofie.nl vier exclusieve interviews met min of meer bekende mensen in het antroposofische werkveld, afgenomen door Arjen Nijeboer. Vandaag, op Michaëlsdag, openen we de rij met Eveline Clignett.

Kun je om te beginnen iets over jezelf vertellen? Hoe oud ben je, waar woon je, wat doe je in het dagelijks leven?

Ik ben Eveline Clignett, ik ben 43 jaar en woon bij Oldenburg in Duitsland. In het dagelijks leven ben ik drie dagen per week juf in een Waldorf Waldkindergarten, het paradijsje voor kinderen op aarde. En dat is het ook voor mij. Verder ben ik oprichtster van Waldorf Inspiration. Een platform voor informatie en inspiratie rondom een leven geïnspireerd door de antroposofie. Vanuit dat platform heb ik een website met blogs en cursussen, social media kanalen met inspiratie (youtube met filmpjes, instagram en facebook met beeld en tekst), heb ik verschillende festivals, een app genaamd SOOF en een Waldorf Academie met tien locaties in Nederland waar geïnteresseerden zich kunnen onderdompelen in lessen over antroposofie, kunst, jaarfeesten en meer. Daarnaast zet ik mezelf graag in als netwerkknoopster van de Antroposofische Vereniging in Nederland en ben ik trotse hoofdredacteur van tijdschrift Seizoener.

Dat is een hele lijst met bezigheden! Hoe en wanneer ben je de antroposofie tegengekomen? Hoe ging dat?

Ik ben geboren in Den Haag bij ouders die elkaar hebben leren kennen op de vrijeschool. Ik groeide dus op in een vrijeschools nest en ging naar de vrijeschool aldaar. De antroposofie heb ik pas werkelijk leren kennen toen ik de lerarenopleiding deed in Zeist. Ik heb overigens ook een tijd niets willen weten van de antroposofie, maar dat hoort er waarschijnlijk bij.

Wat waren je eerste indrukken toen je Steiner las? Wat sprak je daarin aan of juist niet?

Steiner lezen is best een klus, pas later toen ik er het Duits naast kon leggen (vanwege mijn partner die Duits is) heb ik Steiners woorden makkelijker kunnen begrijpen. Ik vind het inmiddels een sport om wat hij ingewikkeld zegt, zelf eenvoudiger te zeggen. Ik geef eerlijk toe dat ik tegenwoordig ook AI gebruik om dingen te begrijpen. Ik vertaal dan een stuk tekst of laat me een woord of zin uitleggen – dat zet me dan weer aan het denken.

Waarom wilde je eerst niets weten van antroposofie?

Ik denk dat dat normaal puberaal afstoten is. Tot ik vaststelde dat ik soms problemen heb met hóe mensen de antroposofie invullen en niet met de antroposofie an sich. En ook daar nog een kanttekening, want ik kan ook niet met alles overweg van de antroposofie. Ik heb eens het bestuur van de AViN gevraagd of ik ook mezelf antroposoof mag noemen als ik sommige dingen van Steiner gewoon niet kan volgen. En dat mocht, lucky me ;).

Met wat voor dingen in de antroposofie had je zoal moeite?

Ik heb moeite met Atlantis bijvoorbeeld. Deels kan ik heel goed mee in de ontwikkelingsfasen, maar deels wordt het me te groot, te veel. Net als al die planetenfasen. Het duizelt me en daarom laat ik het links liggen. Ik word kribbig als iemand zegt: ‘je begrijpt het alleen nog niet, je bent nog niet zover.’ Nu ga ik misschien even vloeken in de kerk: voor mij is Steiner niet per se iemand die de absolute waarheid in pacht heeft. Daarvoor is hij te ‘alleen’ in het zien. Ik vind het bewonderenswaardig hoeveel gedachtenkracht en inzicht hij heeft gehad. Hoeveel moois hij heeft gezegd over ontwikkeling, over de mens van nu, over al die werkgebieden, enzovoort. Dat is voor mij zo raak. Een ziener is hij dus voor mij op het gebied van inzicht, niet op het gebied van alwetendheid. Hij was ook gewoon een mens.

Wat was het moment dat je besefte: antroposofie wordt mijn levensweg?

Ha, leuke vraag. Het eerste wat ik denk is: is antroposofie mijn levensweg?

Dat lijkt voor mij van een afstandje wel duidelijk. Maar?

Ja, het is mijn levensweg, maar dat is bijna niet eens bewust zelfgekozen. Het is de weg die ik al van mijn ouders meekreeg. Hoewel mijn broers er niets meer mee doen, ben ik er wél sterk mee verbonden. Het loopt als rode of zelfs gouden draad door mijn leven en werk heen. En ik wil ook absoluut eindigen in Huize Valckenbosch in Zeist… gewoon omdat de antroposofie de mens en het levende in het midden zet. Maar soms denk ik wel eens, stel dat ik in een ander nest was geboren?

Ik snap je redenering, maar dat is wel een opmerking die karma en voorgeboortelijke besluiten op een bepaalde manier uitsluit, toch?

Ja, dat klopt. En ja, het voelt ook zo alsof ik niet anders kan. Mijn moeder was met hart en ziel antroposofe. Zij is gestorven toen ik 11 was. Ik lijk op haar en ik vermoed dat dat ook heeft bijgedragen aan mijn levensweg met de antroposofie. Een bijzonder feitje. Mijn moeder is verdronken in de atlatische oceaan in Frankrijk. 11 jaar later ben ik daar naar die plek terug gegaan en leerde op 50 meter afstand van die plek mijn huidige man kennen. Dat was voor mij als 22-jarige een reden om karma bevestigd te zien. Er lijkt een plan te zijn.

Je zei er al iets over, maar wat spreekt je vooral aan in de antroposofie? Naar welke terreinen binnen de antroposofie gaat je meeste aandacht?

Mijn aandacht gaat naar de ontwikkeling van de mens. De jonge mens in opvoeding en het onderwijs, en de persoonlijke ontwikkeling op latere leeftijd. Uiteindelijk gaat al mijn werk ook over zingeving. Ik vind veel in onze samenleving leeg. De antroposofie is zingevend. Anders dan de kerk overigens, waar ik weinig tot niets mee heb.

Hoe zou je de vraag naar de betekenis van de antroposofie kort beantwoorden? Wat is antroposofie?

Die vraag had ik natuurlijk kunnen voorbereiden, haha. Wacht even... Antroposofie is een inspiratiebron voor het leren kennen van jezelf en de wereld en hoe je als mens in ontwikkeling, in verbinding staat met alles, van het kleinste element, tot het uitgestrekte universum. Zo iets... is dit te begrijpen?

Zeker wel. Heeft antroposofie je ook iets gekost – twijfel, conflicten, offers?

Ik moet soms discussiëren met mijn broers, een daarvan vindt (hij provoceert mij graag als jong zusje) dat antroposofen charlatans zijn. Dus ik nu ook. We hebben een uitstekende band overigens! Mijn man is ook niet actief met de antroposofie bezig. Maar hij is mijn oefenschool om dingen beter uit te leggen als het vaag en zweverig wordt. Mijn vriendinnen uit de tijd dat ik psychologie studeerde snappen er ook niet zoveel van. Soms levert dat wel eens zo’n innerlijk conflict op van rechtvaardiging.

Wie is Rudolf Steiner persoonlijk voor jou?

Een man met een ongelooflijk inzicht! Een inspirator waar ik bewondering voor heb en ongelooflijk graag eens mee zou willen praten. Wat door hem voor moois in beweging is gezet, is ongelooflijk.

Hoe uit antroposofie zich, los van je beroep en de activiteiten die je noemde, zich in je dagelijkse leefwijze?

Mijn kinderen gaan naar de Waldorfschule in Oldenburg. De jaarfeesten hebben door de jonge jaren van de kinderen ook in ons gezin een belangrijke plaats ingenomen, dat verdwijnt nu een beetje doordat ze ouder worden. Maar het grootste deel zit toch in het denken en het kijken naar het leven. Dat zit door alles heen verweven. Hoe je naar de natuur kijkt, hoe naar mensen. Hoe reageer ik op vragen of problemen die ik tegenkom? Ben ik te moe en leeg, dan denk ik: hop, de natuur in en levensenergie tanken.

Wat is de betekenis van de antroposofie volgens jou in het huidige cultuurlandschap? Hoe verhoudt antroposofie zich tot andere spirituele of wereldbeschouwelijke stromingen?

Te weinig voor wat het zou kunnen zijn. Men is teveel met zichzelf bezig, met wat waar en niet waar is. Of anderen het goed genoeg doen of juist te fanatiek. Maar mooi is dat overal goede initiatieven voor menselijkheid aanwezig zijn. Weet je, je kan alleen heel atheïstisch of een nikssist zijn om in antroposofie geen inspiratie te vinden. En zelfs dan is het nog mogelijk als je alleen naar de best mogelijk menselijke ontwikkeling hier op aarde kijkt.

En op je andere vraag: Antroposofie onderscheidt zich doordat het geen geloof is, maar een kennis- of onderzoeksweg. Het gaat om onderzoek en ervaringen en het wil het geestelijke net zo onderzoeken als tastbare materie. Voor antroposofie moet je iets doen, actief!

Je hebt er al iets over gezegd maar ik vraag het nog even apart: hoe kijk je aan tegen de antroposofische beweging en vereniging? Wat zijn positieve tendensen, wat zijn minder positieve?

Ik zou wensen dat de Vereniging veel meer de positie inneemt van moederschip. Dat de antroposofie daar verzorgd wordt, bediscussieerd, gekeken naar de actualiteit - dus werk naar binnen/naar de bron. Maar anderzijds ook middenin het veld staat om de verbinder te zijn. Binnen de verschillende takken van de antroposofieboom, maar ook nog verder naar buiten toe - zodat nieuwe mensen zich welkom voelen om met de antroposofie kennis te maken. Nu zijn er nog te veel eilanden in de hele beweging en voelt het soms als los zand. Iets waardoor je dus de verbindende bron kan kwijtraken….we doen maar allemaal wat. Positief is dat ik veel mensen spreek die dat graag net zo willen. Modern en toekomstgericht.

Hoe vaak wordt antroposofie volgens jou misbegrepen? Wat is het hardnekkigste misverstand omtrent antroposofie of Rudolf Steiner?

Ik zou het anders willen zeggen: ik zou wensen dat mensen zouden weten dat zelfs Steiner zei dat het woord antroposofie aan ontwikkeling onderhevig is. Niets is star, alles is ontwikkeling. Dus zelfs binnen de beweging is er een misverstand die over starheid gaat. En de buitenwereld kan dan nog harder oordelen: star, dogmatisch, discriminerend, extreem rechts, extreem links en niet van deze tijd.

Als je één inzicht van Rudolf Steiner mocht houden, en de rest moest laten vallen, welke zou dat zijn?

Misschien toch vrijheid! Bij Steiner is vrijheid geen gegeven, maar een mogelijkheid waar je als mens zelf bewust een keuze in hebt. En dat is dan ook weer in ontwikkeling.

En mijn laatste vraag: wat zou je beginners in de antroposofie aanraden?

Maak het jezelf niet meteen te moeilijk. Verbind je daarmee wat je raakt en wees nieuwsgierig. Spreek met mensen! Gesprekken zijn sowieso het meest verbindend en openen nieuwe werelden. Mijn tip voor Nederlandstalige lezers: download de SOOF app en lees elke week klein inspiratievonkjes. Voor je het weet ben je net zo’n diehard soof als ik, haha!

Heb je zelf nog iets dat je heel graag kwijt wil?

Laat ieder mens in vrijheid om zijn of haar eigen levenspad te bewandelen. En doe de zes basisoefeningen van Steiner. Die zijn zo mooi en helpend!

vorige pagina