De Kerstimpuls van 1923 is een vaak genoemd en diepgaand onderwerp van de antroposofische vereniging en beweging. In dat jaar vindt namelijk plaats wat de grondsteenlegging wordt genoemd, bedoeld voor een vernieuwing van de Antroposofische Vereniging die tegelijkertijd de band met de gehele beweging moet versterken. Aan dit thema is een artikel gewijd door voorzitter Pim Blomaard van de Antroposofische Vereniging in het meest recente nummer van ledenmagazine Motief, nummer 304 van juli-augustus 2026, dat ook op de website van deze vereniging is te vinden onder de titel De kerstimpuls van 1923. Dat begint zo:

Wanneer Rudolf Steiner in 1924 herhaaldelijk de Kerstbijeenkomst van 1923 in herinnering roept, dan spreekt hij consequent over de bijeenkomst (de Weihnachtstagung). Dat riep bij Pim Blomaard de vraag op: waarom spreekt hij niet van de grondsteen(legging) maar steeds van de conferentie? Hieronder werkt hij zijn bijdrage uit die hij over dit thema tijdens de jaarvergadering van maart 2026 hield.

Een organisch geheel?
In de 20e eeuw ging het in onze vereniging vaak over de grondsteen als fundament van onze vereniging. Onze grondsteenconferentie stelt elk jaar weer de grondsteenspreuk centraal. Kan het zijn dat deze terechte focus toch ook iets onbelicht laat? In het leven met deze vraag ontstond in mij tijdens de 100-jaars viering in 2023 het beeld van een zevenvoudig organisme. Dat beschrijf ik hier als een gezichtspunt dat kan helpen onze blik te verruimen.

Karma
In plaats van te beginnen bij de grondsteenlegging wil ik beginnen bij Rudolf Steiner. Hij was het die in 1923 overwoog zich terug te trekken uit de uiteenvallende vereniging. Met name Ita Wegman wist hem met haar existentiële vragen en onvoorwaardelijke steun aan te sporen de stap vooruit te zetten. Dit was een karmische situatie voor de vereniging en was tegelijk hún karma. Rudolf Steiner laat in zijn negen avondvoordrachten tijdens de Kerstbijeenkomst zien hoe zijn (en hun) persoonlijk karma verbonden is met de cultuurgeschiedenis. Hij spreekt – impliciet maar concreet – over hun vorige incarnaties, karmische lijnen en missie. Daaruit komt vervolgens de stroom van karmavoordrachten voort waarvan hij er slechts zeventig in 1924 kon houden.

De Kerstbijeenkomst is ondenkbaar zonder het aanknopen bij en het vernieuwen van karmische realiteit. Hij wordt zelf voorzitter van de nieuwe vereniging en neemt het risico dat zijn onderzoekswerk ernstig geschaad wordt. Hij doet een onwrikbare belofte aan de geestelijke wereld en zet daardoor vermoedelijk zijn leven op het spel. Hij neemt de onmetelijke last op zich om alles wat actieve leden van de Michaëlschool op aarde doen, te moeten verantwoorden voor de geestelijke machten die hij dient. Dat wil zeggen: al te persoonlijke ambities van leden breken hem af. Het bracht hem 'huiveringwekkende tegenslagen'. Steiners karmisch wilsbesluit wil ik in dit artikel in het centrum van de Kerstbijeenkomst plaatsen; zonder zijn offer was er geen Kerstbijeenkomst.

Lees meer bij de Antroposofische Vereniging.