Wageningse onderzoekers komen na onderzoek tot de conclusie dat we voor het terugbrengen van chemie in de landbouw ook moeten kijken naar het bouwplan, ofwel een ruimere vruchtwisseling. Eureka na ruim 100 jaar BD landbouw. Ze zeggen altijd dat je oud wordt en dat het niet werkt als je zegt of schrijft dat we iets allang wisten. Dat laat ik me dan maar aanleunen, want soms word ik er toch wel een beetje treurig van dat zoiets nu nog als een serieuze onderzoeksuitkomst wordt gepresenteerd.

Dit schrijft Bert van Ruitenbeek, Demeterdirecteur, op de website van dit keurmerk, onder de titel We kijken nog altijd de verkeerde kant op. Om te vervolgen met:

Nu is dit nog in ieder geval in essentie juist – hoogstens verbazingwekkend dat we daar kennelijk nog onderzoek naar moeten doen – want het meeste onderzoek gaat nog altijd naar het oplossen van deelproblemen die de achterliggende oorzaken ongemoeid laten. ‘End of pipe’ oplossingen noemen we dat. In de NRC van 17 juli 2026 een jubelverhaal dat in Zeeland via biotechnologie ‘de aardappel van de toekomst wordt ontworpen’. Zou het?

Voor het ‘oplossen’ van het meeste aandacht vragende actuele vraagstuk over stikstof wordt ook voornamelijk naar technologie gekeken. Maar net als dat de aardappel alleen vanuit een systeembenadering met ruime vruchtwisseling en veel aandacht voor de bodem (en wellicht minder aardappelen verbouwen) kan worden opgelost (waarbij veredeling – en dat kan gewoon op een traditionele wijze, zoals project bio-pieper heeft bewezen – een rol speelt, maar nooit de holy grail zal worden) kan stikstof in ons land niet oplossen zonder de kraan dicht te draaien.

De stikstofoverschotten ontstaan immers door de grootscheepse import van krachtvoer voor onze veel te grote veestapel en via de input van kunstmest. Welke ‘truc’ je verder ook verzint, de stikstof komt vroeg of laat weer vrij en zorgt daarmee voor verdere neergang van de soortenrijkdom in onze natuur.

Het zijn ongemakkelijke waarheden en daarom kijken we veelal de verkeerde kant op. Ook omdat het botst met korte termijn-economische belangen om naar systeemoplossingen te kijken. Maar de intelligentie die in de natuur besloten ligt, is oneindig veel groter en complexer dan onze mogelijkheden om het leven te sturen.

Lees verder bij Demeter.